जेनजी आन्दोलनपछि वैदेशिक रोजगारी र भिजिट भिसा व्यवस्थापनमा अध्यागमन विभागको पहल

अध्यागमन विभागले खाडी मुलुक, मलेसिया र थाइल्याण्डतर्फ वैदेशिक रोजगारी र भिजिट भिसा मार्फत प्रस्थान गर्ने नेपाली नागरिकको अवस्था, प्रवृत्ति र जोखिमबारे भर्चुअल बैठक सम्पन्न भएको छ।

परराष्ट्र मन्त्रालयको समन्वयमा आयोजित बैठकमा नौ वटा मुलुकमा रहेका नेपाली राजदूत, श्रम सहचारी, श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय र कन्सुलर सेवा विभागका प्रतिनिधिहरू उपस्थित थिए। बैठकको मुख्य उद्देश्य हालै सम्पन्न Gen Z आन्दोलन बाट उठेका युवा भावनाहरू, उनीहरूको अपेक्षा र वैदेशिक रोजगारीमा पर्ने प्रभावहरूलाई सम्बोधन गर्ने उपाय खोज्नु थियो।

बैठकमा उठाइएका मुख्य बुँदाहरू

1. कुशासन हटाउने प्रयास
   वैदेशिक रोजगारीमा कुशासन रहेको धारणा हटाउन दीर्घकालीन रणनीति आवश्यक। युवा पुस्ताको भावना र Gen Z आन्दोलनको संदेशलाई समेट्दै नीति सुधार गर्नुपर्ने।
2. भिजिट भिसा नियममा सुधार
   भिजिट भिसा प्रक्रियाले नागरिकको समय र स्रोत खर्च बढाउँछ भन्ने विषयमा समसामयिक परिमार्जन गर्नुपर्ने।
3. विदेशस्थित नियोगको सक्रिय भूमिका
   समस्यामा परेका श्रमिक र नागरिकको उद्धार, सुरक्षा सुनिश्चितता र प्रविधि उपयोगमा विदेशस्थित दूतावास र श्रम सहचारीको भूमिका महत्वपूर्ण।
4. डेटा साझेदारी र प्रणाली अन्तरसम्पर्क
   दूतावास, श्रम सहचारी र अध्यागमन विभागबीच Integrated System विकास गरी Data Sharing र विभिन्न निकायको प्रणालीलाई Interoperable बनाउने।
5. बीमा अनिवार्य गर्ने व्यवस्था
   भिजिट भिसामा जाने नेपाली नागरिकको स्वास्थ्य र सुरक्षा सुनिश्चित गर्न बीमा अनिवार्य।
6. उद्धार कोष स्थापना
   विदेशमा समस्या परेका नागरिकको उद्धारका लागि दूतावासस्तरमा उद्धार कोषको स्थापना।
7. घरेलु कामदार व्यवस्थापन
   घरेलु कामदार पठाउन विशेष कानून निर्माण गरी वैधानिक माध्यमबाट मात्र रोजगार पठाउने। अनौपचारिक माध्यमबाट जाने प्रवृत्ति रोक्न जरुरी।
8. बिचौलियाको प्रभाव नियन्त्रण
   वैदेशिक रोजगारमा बिचौलियाको अनियन्त्रित प्रभाव शून्य पार्ने, म्यानपावर एजेन्सीलाई थप जिम्मेवार बनाउने।
9. देशको छवि सुधार र सूचना साझेदारी
   UAE मा भिसामा कडाइ, Oman र कुवेतमा गैरकानुनी माध्यमबाट नेपाली लैजाने जोखिम, नक्कली कागजात पेश गर्ने व्यक्तिको कारवाही सुनिश्चित।
10. सुरक्षा सचेतना अभियान
    UAE मा ३ लाख ८१ हजार नेपाली कामदार छन्, जेलमा ५४८, प्रत्येक महिनामा करिब २५–३० मृत्यु (आत्महत्या मुख्य कारण) हुने। यसलाई ध्यानमा राख्दै स्थानीय तहदेखि सचेतना कार्यक्रम।
11. विमानस्थलमा व्यवस्थापन
    भिजिट भिसामा जाने व्यक्तिका लागि श्रम डेस्क पुनःस्थापना र Departure Pre-verification अनिवार्य।

बैठकमा सहभागीहरूले वैदेशिक रोजगारीका जोखिम न्यून, नागरिकको सुरक्षा सुनिश्चित, र वैदेशिक रोजगारी प्रणालीलाई पारदर्शी बनाउन दूतावास, श्रम सहचारी, अध्यागमन विभाग र सम्बन्धित निकायबीच सहकार्य र समन्वयलाई अझ प्रभावकारी बनाउनु आवश्यक रहेकोमा जोड दिएका छन्।